Foi polo ano 1926 cando os irmáns José e Ramón Valiñas Oubiña, naturais do Sixto, Vilagarcía, comezaron a actuar nas festas da zona co nome de OS CAMPANEIROS.Na súa familia non había tradición musical e aprenderon a tocar cunhas frautas de cana que construíron eles mesmos. Logo mercaron un punteiro e metéronlle unha vixigade porco (para que
fixera as veces de fol) e un soprete.
O padriño de José, ó ver que o rapaz tiña afección e dotes, regaloulle
unha gaita grileira, mercada en Pontevedra a Poceiro, famoso artesán da
provincia. Pouco despois, Ramón mercou outra igual, e foi entón cando
comezaron a actuar para o público. O nome de CAMPANEIROS era o alcume
da familia, pois un bisavó deles fora un dos fabricantes de campás de
Arcos da Condesa (Caldas). O repertorio que interpretaron durante os primeiros
anos de andadura estaba composto por pezas populares ou copiado dos gaiteiros
da comarca.
Co tempo foron creando o seu propio repertorio,
hoxe en parte recopilado en varias cintas de cassette e disco. A técnica
que utilizaban é a que se chama, entre gaiteiros, semi-pechado.
Acompañando ós CAMPANEIROS, coa caixa e
o bombo, pasou moita xente polo grupo, pero quen máis perdura na memoria
da xente e con quen gravaron os discos que teñen editados foron os irmáns
José e Celestino, fillos de Pallamallada.
Foi no ano 1983 que a súa aldea natal lles
fixo unha homenaxe popular, na que actuaron grupos como MILLADOIRO, FUXAN
OS VENTOS, AIRIÑOS DO PARQUE DE CASTRELOS, OS ROSALES…e na que recibiron
diversas distincións das mans do Presidente da Xunta, Real Academia Galega,
Deputación Provincial, Concello de Vilagarcía, etc…, nunha xornada chea
de emocións e lembranzas, durante a cal descubriuse unha escultura conmemorativa
do acto. Meses despois, na Festa do Marisco no Grove, OS CAMPANEIROS ofreceron
a súa derradeira actuación, pois a enfermidade obrigou a Ramón a retirarse.
Ramón morrería un ano despois, mentres que José finou no ano 1993.
En contraste coa grande producción artística
do grupo está a escasa obra que teñen gravada. O pasado ano o grupo de
gaitas OS TERRIBLES DE AROUSA editaron un CD con 15 temas inéditos dos
CAMPANEIROS e, próximamente, publicarase un libro coa súa biografía e
obra, xusta homenaxe á que foi unha das mellores agrupacións de gaitas
de Galicia do século XX.
Carlos Rei*
* (Carlos Rei, notable estudioso do folclore e das tradicións populares, foi membro de PALLAMALLADA e, na actualidade forma parte do grupo OS TERRIBLES DE AROUSA)
